काव्यशिल्प Digital Media

সংবাদ শিরোনাম
লোডিং...
Menu

Sunday, December 23, 2012

शहर बससेवेमुळे ६० कोटींची बचत

शहर बससेवेमुळे ६० कोटींची बचत

http://www.facebook.com/chandrapur.citybus

चंद्रपूर, ता. २० : येथे शहर बससेवा सुरू केल्यास नागरिकांच्या अनेक गैरसोयी दूर होतील. यासह दर महिन्याला सुमारे पाच कोटींहून अधिक रकमेची बचत होणार आहे. उपप्रादेशिक परिवहन कार्यालय, सामाजिक संस्था, वैद्यक संस्था तसेच प्रशासकीय अधिकाèयांनी दिलेल्या माहितीनुसार शहरात बससेवा सुरू केल्यास पेट्रोल, आरोग्यावर होणारा खर्च, वाहतुकीची कोंडी, वाहतूक पोलिसांवर पडणारा ताण तसेच बèयाच अंशी पार्किंगची समस्या निकाली निघू शकते.
सध्याची मनपा हद्द आणि आजूबाजूच्या १५ ते १८ गावांचा विचार केल्यास शहर बससेवा नागरी सुविधेचा उत्तम मार्ग ठरू शकते, असा आशावाद आज (ता.२०) अनेकांनी व्यक्त केला. प्रशासकीय अधिकाèयांसह सामाजिक संस्थांनीही शहर बससेवेच्या पर्यायाचे कौतुक केले आहे. शहर बससेवा सुरू केल्यास आर्थिक बचतीचा अनेक अधिकाèयांनी आज लेखाजोखाच मांडला. उपप्रादेशिक परिवहन विभाग, शहरातील सेवानिवृत्त अधिकारी मंडळी, सामाजिक संस्था, आरोग्यक्षेत्रातील मंडळींनी शहरबससेवा सुरू केल्यास होणाèया ङ्कायद्यांची आज मसकाळङ्कला माहिती दिली. या माहितीनुसार ढोबळमानाने प्रतिमहिना पाच कोटींहून अधिक रकमेची बचत होणार आहे. यासोबतच पार्किंग, वाहतुकीची कोंडी, प्रदूषणाच्या समस्या नियंत्रणात येऊ शकते.

इंधन बचत                                                                        
शहरात सुमारे अडीच हजारांहून अधिक ऑटो नोंदणीकृत आहेत. नोंदणीकृत नसलेल्या ऑटोंची संख्या सुमारे दीड हजार इतकी आहे. या ऑटोंच्या माध्यमातून चंद्रपूर शहर आणि लगतच्या बारा ते पंधरा गावांत सेवा पुरविली जाते. शहर बससेवा सुरू झाल्यास सुमारे दोन हजार ऑटोधारकांना रोजगाराचा दुसरा पर्याय स्वीकारावा लागेल. ऑटोचालकांनी दिलेल्या माहितीनुसार दरदिवशी सरासरी प्रतिऑटोवर तीन लिटर पेट्रोलचा खर्च होता. सध्याचा पेट्रोलचा दर गृहीत धरल्यास पेट्रोलच्या माध्यमातून दरदिवशी सुमारे चार लाख २८ हजार रुपयांची बचत होऊ शकते. मासिक खर्च काढल्यास सुमारे एक कोटी २८ लाख रुपयांची बचत होऊ शकते.
 बससेवा सुरू झाल्यास दुचाकी वाहनांचा वापर आपोआप कमी होईल. शहरात सुमारे ७० हजारांहून अधिक दुचाकी आहेत. यातील बहुतेक वापर हा महाविद्यालयीन मुले, शासकीय कर्मचारी आणि स्वयंरोजगार करणाèया युवकांकडून होतो. बससेवा सुरू झाल्यास किमान २० हजार दुचाकींचा वापर थांबेल. एका दुचाकीच्या माध्यमातून किमान २० ते ३० किलोमीटर प्रवास आणि त्यास किमान ०.३ लिटर पेट्रोलचा वापर गृहीत धरल्यास दरदिवशी चार लाख २६ हजार रुपयांच्या इंधनाची बचत होऊ शकते. महिन्याकाठी हा खर्च एक कोटी २७ लाख होतो. त्यामुळे ऑटो आणि दुचाकीच्या माध्यमातून एका महिन्यात सुमारे तीन कोटी रुपयांची बचत होऊ शकते.

आरोग्यावरचा खर्च                                                                    
चंद्रपूर शहरातील प्रदूषणात ऑटो, दुचाकींमधून होणाèया वायुप्रदूषणाचा बराच मोठा सहभाग आहे. प्रदूषण नियंत्रण मंडळानेही ही बाब अनेक अहवालांतून मान्य केली आहे. डॉक्टरांच्या वेगवेगळ्या संस्थांनी दिलेल्या माहितीनुसार प्रदूषणामुळे होणाèया आजारांवर चंद्रपूर शहरातील प्रत्येक नागरिकाला दरमहिना किमान ५० रुपये खर्च होतो. हा खर्च प्रत्यक्ष qकवा अप्रत्यक्ष स्वरूपात होत असल्याने हा खर्च याहून कितीतरी अधिक असू शकतो. प्रामुख्याने श्वसननलिकेचे आजार, ङ्कुफ्ङ्कुसाचा आजार, हृदयरोगावर हा खर्च होतो. त्यामुळे किमान चंद्रपूर शहरातील प्रदूषण नियंत्रणात आल्यास या खर्चाची बचत होऊ शकते. किमान तीन लाख लोकसंख्येचा विचार करता ही रक्कम प्रतिमहिना दीड कोटी रुपये होते.

वाहतूक पोलिस                                                   
ऑटो आणि दुचाकीची वाहतूक कमी झाल्यास वाहतूक पोलिसांवरचा ताण कमी होईल. वाहतूक विभागातील अधिकाèयांनी दिलेल्या माहितीनुसार ऑटो आणि दुचाकींचा वापर कमी झाल्यास किमान २० ते २५ वाहतूक पोलिसांची गरज कमी होईल. पर्यायाने त्यावर होणारा वेतनाच्या व इतर भत्त्यांच्या खर्चात बचत होईल. वाहतूक पोलिसांची संख्या कमी झाल्यास दर महिन्याला किमान पाच लाख रुपयांचा खर्च वाचेल.


अपघाताची संख्या                                                     
दुचाकी आणि ऑटोंची बेसुमार संख्या वाढल्याने गंभीर तसेच किरकोळ अपघात कमी होणार आहेत. साधारणपणे सकाळी दहा ते बारा आणि सायंकाळी पाच ते सात या काळात होणारे किरकोळ अपघात कमी होतील. पर्यायाने जीवितहानी आणि संपत्तीची हानी कमी होऊ शकते.

कोंडी कमी होईल                                                      
दुचाकी आणि ऑटोंमुळे महत्त्वाच्या अनेक चौकांत कोंडी होते. शहर बससेवेमुळे ही कोंडी कमी होईल. पर्यायाने नागरिकांना अनेक ठिकाणी अडकून पडावे लागणार नाही. वेळेसोबतच इंधनाची बचत होईल.

पार्किंग                                                              
चंद्रपुरातील पार्किंगच्या बहुतेक ठिकाणी ऑटो असतात. त्यामुळे इतर वाहनांना पार्किंगला जागा मिळत नाही. दुचाकी आणि ऑटोंची संख्या कमी झाल्यास पार्किंगची समस्या नियंत्रणात येऊ शकते. पर्यायाने बाजार, शाळा, महाविद्यालयांसमोर होणारी गर्दी कमी होऊ शकते.

ऑटो इंधन बचत                                                  
प्रतिऑटो पेट्रोल वापर : तीन लिटर
ऑटोची कमी होणारी संख्या : दोन हजार
दरदिवशीची बचत : चार लाख २८ हजार
इंधनाच्या माध्यमातून मासिक बचत : एक कोटी २८ लाख

दुचाकी इंधन बचत                                                
प्रती दुचाकीच्या इंधन वापर : किमान ०.३ लिटर
दुचाकीची कमी होणारी संख्या : २० हजार
दरदिवशीची इंधन बचत : चार लाख २६ हजार
महिन्याकाठी होणारी इंधन बचज : एक कोटी २७ लाख

मनुष्यबळ बचत                                                    
वाहतुक पोलिसांत होणारी घट : २० ते २५
वेतनाच्या माध्यमातून होणारी बचत (महिना) : किमान पाच लाख

Thursday, December 20, 2012

http://www.facebook.com/chandrapur.citybus

http://www.facebook.com/chandrapur.citybus



शहरामधला प्रवास म्हणजे एक अग्निदिव्यच! या प्रवासात नागरिकांना मानसिक, शारीरिक आणि आर्थिक त्रास सहन करावा लागतो. परंतु, याला काही पर्याय नसल्याने हा संघर्षमय प्रवास टाळता येत नाही. परंतु, या त्रासातून नागरिकांना सुटका करून घ्यायची असेल, तर सार्वजनिक वाहतूकव्यवस्था निर्माण होण्याची गरज आहे. ती शहर बससेवेच्या माध्यमातून सोडविणे शक्य आहे.
गेल्या काही वर्षांत शहर झपाट्याने वाढत आहे. या वाढत्या शहरीकरणामुळे शहरातील नागरिकांचे प्रश्नही वाढताहेत. शहरामधल्या वाहतूकव्यवस्थेचा प्रश्नही वाढत्या शहरीकरणाचा परिणाम आहे. ही वाहतूकव्यवस्था सुधारावी, यासाठी अनेक प्रयत्न झालेत. मात्र, या प्रश्नावर समाधानकारक पर्याय महानगरपालिकेने शोधलेला नाही.
दररोज सकाळी जिवाचा आटापिटा करीत घराबाहेर पडणाèया शहरातील नागरिकांसाठी प्रवास म्हणजे तारेवरची कसरत असते. शहरातील नागरिकांना प्रवासासाठी सार्वजनिक आणि खासगी वाहतुकीवर अवलंबून राहावे लागते. हा प्रवास अत्यंत खर्चिक आणि त्रासदायक झालेला आहे. कारण वाहनांची संख्या वाढत चालल्याने शहरांमधील वाहतुकीची आणि प्रदूषणाची समस्या बिकट झालीय. या प्रवासासाठी पैसे तर जातातच, शिवाय मानसिक आणि शारीरिक त्रासाचा संघर्षमय प्रवास करावा लागतो.
या संघर्षमय प्रवासातून नागरिकांची सुटका व्हावी, यासाठी शहर बससेवा हा पर्याय होऊ शकतो.
सर्वांत महत्त्वाची नागरी सुविधा अपेक्षित आहे. ती वेगवान, सुरक्षित सार्वजनिक वाहतुकीची. वाहनांची संख्या जितकी मर्यादित राहील, तितकी वाहतुकीची गती अधिक आणि तितके शहर प्रदूषणमुक्त, हे साधे तत्त्व आहे. गाड्यांची संख्या मर्यादित राहण्यासाठी सार्वजनिक वाहतूकव्यवस्थाच उपयोगी ठरते. या यंत्रणेकडे आतापर्यंतच्या सत्ताधाèयांचे अक्षम्य दुर्लक्ष झाल्याने खासगी वाहनांची संख्या भरमसाठ वाढली. 
शास्त्रीय निकषांनुसार दर एक लाख लोकसंख्येमागे पंचावन्न बसगाड्या धावल्या पाहिजेत. याचाच अर्थ चंद्रपूर शहरातील साडेतीन लाख लोकसंख्येनुसार दीडशेहून अधिक बसङ्केèयांची गरज आहे.
इंधनाची बचत करण्यासाठी आणि वाढत्या अपघातांना आळा घालण्यासाठी प्रयत्न झाले नाहीत. शहरातील रस्ते, वेगाने वाहने दामटण्याची प्रवृत्ती चालकांत वाढीस लागल्याचे आढळते. महामार्गांवर मओव्हरटेकङ्क करण्याची तर स्पर्धाच लागलेली असते. बेदरकार आणि वेगमर्यादा झुगारून वाहने चालविल्यामुळे काही वर्षांत रस्त्यांवरील अपघातांत प्रचंड वाढ झाली आहे.

ङ्कायदा कोणाला?
कार्यालयांत जाणारे कर्मचारी
महाविद्यालयाचे विद्यार्थी
बाहेरून येणारे पर्यटक
शहराबाहेर जाणाèयांना
जवळच्या खेड्यांना

ङ्कायदा कसा?
इंधन वाचेल, पैशांची बचत होईल
शरीराला आराम
देखभाल, पार्किंगची qचता नाही.
प्रदूषणाला आळा बसतो
वेळेची बचत होते
मार्गावरील अपघातांना लगाम
प्रवासातील सुरक्षिततेत वाढ
ऑटोरिक्षांना लगाम

--------------------
अडचणी व उपाय
चंद्रपूर शहरातील वाहतुकीची सर्वांत मोठी अडचण म्हणजे जटपुरा गेट. अनेकांनी अनेक उपाय सुचविलेत. मात्र, तोडगा निघालेला नाही. गेटमध्ये होणाèया कोंडीला मोठ्या वाहनांसह दुचाकीदेखील कारणीभूत आहेत. चारचाकी वाहनांच्या रांगेत दुचाकी आल्यास वाहन बाहेर काढताना गैरसोय होते. शिवाय जागाही व्यापते. ऑटोरिक्षा आणि दुचाकींची संख्या कमी झाल्यास बसगाड्या सहज धावू शकतील.
दुसरी अडचण म्हणजे पार्किंग. शहरातील दोन्ही मार्ग अरुंद आहेत. त्यामुळे बसगाड्यांना थांबे देताना गैरसोय होईल, असा युक्तिवाद आहे. मात्र, बससेवेमुळे दुचाकी आणि ऑटोंची संख्या कमी होऊन पार्किंगची समस्या सुटेल.
-----------------------
बससेवा कुठे असावी?

शहर बससेवेचे टप्पे आणि थांबे
पठाणपुरा गेट ते बसस्थानक
(गांधी चौक, जयंत टॉकीज, जटपुरा गेट, जिल्हा परिषद)

जुनोना चौक ते बसस्थानक
(जुनोना चौक, बायपास, बंगाली कॅम्प, वन कार्यालय)

बसस्थानक ते घुग्घुस
(प्रियदर्शिनी चौक, प्रेस क्लब चौक, जनता कॉलेज, हॉटेल कुंदन प्लाझा, पडोली, नागाळा, एमआयडीसी चौक)

बसस्थानक ते ऊर्जानगर
(तुकूम, शिवाजी चौक, विधी महाविद्यालय, खत्री कॉलेज, कोंडानाला, दुर्गापूर, शक्तिनगर)

ऊर्जानगर ते बल्लारपूर
(शक्तिनगर, दुर्गापूर, तुकूम, बसस्थानक, जटपुरा गेट, गिरनार चौक, अंचलेश्वर गेट, महाकाली मंदिर, बागला चौक, अभियांत्रिकी महाविद्यालय, विसापूर ङ्काटा)

लोहारा ते पडोली
(एमईएल, कृष्णनगर, इंदिरानगर, बंगाली कॅम्प, बसस्थानक, जुना वरोरा नाका, पडोली)
------------------
नवीन बससेवा सुरू करण्याची कार्यपद्धती
नागरिकांसाठी कार्यक्षम प्रवासी वाहतूक सेवा निर्माण करण्याचा मुख्य उद्देश केंद्रीभूत ठेवूनच एसटी महामंडळ कामकाजाची दिशा निश्चित करीत असते. परिणामी रस्ते प्रवासी वाहतुकीसंदर्भात समाजातील विविध घटकांची मागणी, त्यांच्याकडून वेळोवेळी प्राप्त होणारी निवेदने, त्याचप्रमाणे महामंडळाकडे उपलब्ध असलेली माहिती इत्यादीचे शास्त्रीय पद्धतीने संकलन करण्यात येऊन राज्यातील विविध मार्गांवर नवीन बससेवा सुरू करणे qकवा कार्यरत असलेल्या सेवा स्थगित करणे, यासंदर्भात निर्णय घेण्यात येतात. सर्वसाधारणपणे नवीन बससेवा सुरू करण्याबाबत महामंडळाकडे मागणी आल्यास मार्गावर उपलब्ध असलेल्या बससेवा, त्यांना मिळणारा प्रवासी प्रतिसाद, त्या मार्गांवर उपलब्ध असलेली प्रवासी क्षमता, व्यापारी/ औद्योगिक केंद्रे, शैक्षणिक संस्था इत्यादी घटक विचारात घेऊन नवीन बस सुरू करण्याची आवश्यकता पडताळली जाते आणि तद्नंतर नवीन बस सुरू करण्याच्या मागणीबाबत अंतिम निर्णय घेण्यात येतो.
नवीन बसगाड्यांची मागणी नागरिकांनी माहे डिसेंबरपूर्वी करणे आवश्यक आहे. तथापि, नागरिकांची गैरसोय होऊ नये, याकरिता दरम्यानच्या कालावधीत प्राप्त झालेल्या निवेदनाची दखल महामंडळाकडून तत्काळ घेण्यात येते.
--------------------
शहरातील वाहनांची संख्या
(आकडेवारी मार्च २०११)

मोटारसायकल- ५९ हजार ४७२
स्कूटर- १४ हजार ५६८
मोपेड- १७ हजार ८७९
एकूण- ९१ हजार ९१९
------------------
कार- सहा हजार ४६८
जीप- दोन हजार ३७४
स्टेज व्हॅन- २७
एकूण- आठ हजार ८६९
-----------------
टॅक्सी- ३८२
ऑटो- ४ हजार
-------------
स्टेज कॅरिगेज- ३५८
मालवाहू कॅरिगेज-६२
स्कूल बस- ७९
खासगी वाहन- ३९
एकूण- ५३८
------------------
गुड्स गॅरेज
ट्रक- चार हजार ५३
टँकर- ८४
चारचाकी मालवाहू- एक हजार ३१८
तीन चाकी मालवाहू- ७६९
एकूण-सहा हजार २२४
---------
ट्रॅक्टर- एक हजार ५३७
ट्रेलर- एक हजार ९६४
रुग्णवाहिका- १३८
इतर- १९३
एकूण- ३३१
---------------
शहरातील एकूण वाहने- एक लाख १५ हजार ९१

Wednesday, December 19, 2012

वैद्यकीय महाविद्यालयाला राज्य सरकारकडून हिरवी झेंडी

वैद्यकीय महाविद्यालयाला राज्य सरकारकडून हिरवी झेंडी


 चंद्रपूर, : तब्बल दोन दशकांपासून सुरू असलेल्या येथील वैद्यकीय महाविद्यालयाच्या मागणीला राज्य शासनाने अखेर हिरवी झेंडी दिली आहे. २८ सप्टेंबर रोजी या स्वरूपाचा अधिकृत प्रस्ताव अखिल भारतीय वैद्यकीय शिक्षण परिषदेकडे पाठविण्यात आला आहे. विधानसभेत आरोग्यमंत्री विजय गावित यांनी यासंबंधित अधिकृत माहिती दिल्याने सर्वसामान्यांतून आनंद व्यक्त केला जात आहे.
चंद्रपूर हा जिल्हा आदिवासी क्षेत्रात मोडतो. येथे सध्या जिल्हा सामान्य रुग्णालय आहे. या रुग्णालयात जिल्ह्यासह गडचिरोली, आंध्रप्रदेशातील काही गावांतील रुग्णांवर इलाज केला जातो. अलीकडच्या काळात जिल्ह्याचे झपाट्याने औद्योगिकीकरण झाले. त्यामुळे प्रदूषणात झपाट्याने वाढ झाली. त्यामुळे जिल्ह्यात कर्करोग, ङ्कुफ्ङ्कुसाचे आजार, अस्थिरोगाचे प्रमाण अधिक आहे. जिल्हा आदिवासीबहुल असल्याने येथे सिकलसेलचे प्रमाण अधिक आहे. या सर्व पाश्र्वभूमीवर जिल्ह्यात वैद्यकीय महाविद्यालयाची मागणी केली जात होती. तथापि, राज्य शासनावर राजकीय दबाव टाकण्यात येथील मंडळी कमी पडल्याने मागणी पूर्ण होण्यात अडथळे येत गेले. मात्र, यावर्षीच्या प्रारंभीपासून राजकीय पक्ष, सामाजिक संघटना, आयएमए ही मागणी सातत्याने रेटण्यात आली. त्यामुळे अखेर राज्य शासनाने या मागणीला अनुकूलता दर्शविली आहे. या आशयाची माहिती आज(ता. १८) विधानसभेच्या एका प्रश्नाच्या उत्तरात आरोग्यमंत्री विजयकुमार गावित यांनी दिली. या मागणीचे सर्वच स्तरातून स्वागत होत आहे.
आरोग्य सुदृढ राखायचे असेल तर समाज निरोगी ठेवून चालणार नाही, केवळ वैद्यकीयच नव्हे तर इतर अनेक व्यवसायांचा हाच पायाभूत सिद्धांत झाला आहे. वास्तविक वैद्यकीय, शिक्षकी अशा क्षेत्रांकडे सेवाभावी वृत्तीचा पेशा म्हणून बघितल्या जाते. पैसा कमाविण्याला या व्यवसायात दुय्यम स्थान दिले जाते. परंतु ज्या काळात हे व्यवसाय सेवाभावी वृत्तीचे होते, ज्या काळात पैशापेक्षा सेवा महत्वाची मानली जायची तो काळ केव्हाच इतिहासजमा झालेला आहे. बाजारु व्यावसायिक वृत्तीने या क्षेत्रातही मोठ्या प्रमाणात शिरकाव केला आहे. सरकारी मेडिकल कॉलेजऐवजी खाजगी मेडिकल कॉलेजेस राजकारण्यांनी सुरु केल्यामुळे सर्व गणितच बिघडले आहे. व्यवसायाचा qकवा पेशाचा धंदा झाला की नीतिमत्तेची सगळी गणिते कोलमडून पडतात. या वैद्यकीय महाविद्याजयामुळे गरिबांना ङ्कायदा होईल.
-------------
जिल्ह्यातील एका सर्वेक्षणात हत्तीरोगाचे २५ हजार रुग्ण आढळले. चंद्रपूर जिल्ह्यात या आजारावर नियंत्रणासाठी उपाययोजना मंजूर करण्यात आली आहे. मात्र त्या उपयोजनेसाठी असलेल्या पथक पदांपैकी ११५ पदे रिक्त आहेत. त्यामुळे जिल्ह्यातील उपाययोजना पथके पंगू झाली आहे. या आजारावर योग्य ते उपाय योजणारी प्रभावी यंत्रणा नाही.
----------
२०११ ते ऑक्टोबर २०१२पर्यंत चंद्रपूर जिल्ह्यात एक हजार ३४४ एचआयव्ही बाधित रुग्ण असल्याची माहिती समोर आली. मागील पाच वर्षात ८११ जणांचा एड्सने मृत्यूही झाला. संपूर्ण जिल्ह्यात चंद्रपूर शहर, qसदेवाही व बल्लारपूर तालुक्यात सर्वाधिक एचआयव्ही बाधीत रुग्ण आहेत. जिल्ह्यात २००७ पासून एचआयव्ही बाधितांवर औषधोपचार मोहीम सुरू आहे. बल्लारपुरात, बिल्टतङ्र्के एआरटी केंद्र स्थापन करण्यात आले. जिल्ह्यतील एचआयव्ही बाधीतांची संख्या लक्षात घेत २००८ ला जिल्हा सामान्य रुग्णालयातच एआरटी केंद्र सुरू करण्यात आले. चार हजार ७७१ एचआयव्ही बाधीत रुग्णांवर सध्या औषधोपचार सुरू आहेत.
--------------
जिल्हा सामान्य रुग्णालय
खाटांची संख्या-३००
चंद्रपुर
प्राथमिक आरोग्य केंद्रे....५८
ग्रामीण रुग्णालय........१३
जिल्हा रुग्णालय.....१
स्त्री रुग्णालय.....१ नियोजित
वैद्यकीय महाविद्यालये- नियोजित
इलेक्ट्रोङ्कोरेसीस चाचणी केंद्र...४

वैद्यकीय महाविद्यालय का?
प्रदूषण : मागील दशकभरात चंद्रपुरात अनेक मोठे उद्योग आलेत. विशेषकरून कोळसा खाणी, सिमेंट उद्योग, कच्चे लोखंड, मॅगनीज, वीजनिर्मिती करणारे उद्योग येथे आलेत. त्यामुळे प्रदूषणात झपाट्याने वाढ झाली. सर्वाधिक प्रदूषित शहरात चंद्रपूरचा देशात चौथा क्रमांक आहे. प्रदूषणामुळे येथे आजारांचे प्रमाण वाढले आहे. जिल्हा सामान्य रुग्णालयात या आजारांवर उपचार करणारी यंत्रणा नाही. मोठा आजार असल्यास येथील रुग्णांना नागपूर येथील शासकीय महाविद्यालयात जाण्याशिवाय पर्याय उरत नाही. त्यामुळे वैद्यकीय महाविद्यालयाची आवश्यकता होती.

आदिवासीबहुल क्षेत्र
येथील नागरिकांचा उत्पन्नगट कमी आहे. त्यामुळे मोठ्या शहरात जाऊन औषधोपचार करणे परवडत नाही. जिल्ह्यातील सध्याची शासकीय आरोग्यव्यवस्था मोठ्या आजारांवर उपचार करण्यास पुरेशी नाही. आदिवासीबहुल क्षेत्र असल्याने या भागात कुपोषण, सिकलसेलचे प्रमाण अधिक आहे. गडचिरोली जिल्ह्यात हे प्रमाण चंद्रपूरपेक्षा अधिक आहे. हत्तीरोग, श्वसन आजाराचेही प्रमाण अधिक आहे.

कामगारांचे प्रमाण अधिक
मोठ्या प्रमाणात औद्योगिकीकरण झाल्याने येथे कामगारांची संख्या अधिक आहे. येथे आंध्रप्रदेशातूनही मोठ्या प्रमाणात कामगार येत आहेत. बहुतेक कामगारा दैनिक मजुरीच्या स्वरूपात काम करतात. कोळसा खाण, सिमेंट उद्योग, एमआयडीसीमधील उद्योग येथे हे कामगार काम करीत आहेत. या कामगारांत आजारांचे प्रमाण अधिक आहे. एचआयव्ही, कर्करोग यासारखे दुर्धर आजाराचे रुग्णही अधिक आहेत. या गटाची आर्थिक स्थिती बेताची असल्याने त्यांना मोठ्या शहरात जाऊन उपचार घेणे शक्य नसते. या वर्गासाठी वैद्यकीय महाविद्यालय ङ्कायद्याचे ठरणार आहे.

अपघात
औद्योगिकीकरणामुळे एकीकडे प्रदूषण वाढले, तर दुसरीकडे वाहतुकीचा पसारा वाढल्याने अपघाताचे प्रमाणही वाढले. अपघातग्रस्तांवर चांगल्या दर्जाचे उपचार करणारी यंत्रणा स्थानिकस्तरावर उपलब्ध नाही. औद्योगिक अपघाताचेही प्रमाण अधिक आहे. अनेकदा नागपूरला हलविताना रुग्णांचा मृत्यू होता. वैद्यकीय महाविद्यालयामुळे तातडीने आणि चांगल्या दर्जाचे उपचार होण्याची सोय होणार आहे.

Sunday, December 16, 2012

प्रत्येक तालुक्यात क्रिंडा संकुल उभारणार

प्रत्येक तालुक्यात क्रिंडा संकुल उभारणार


 क्रिडामंत्री पद्माकर वळवी
    चंद्रपूर दि.16- जिल्हयातील युवकांच्या क्रिडा गुणांना वाव देण्याचे शासनाचे धोरण असल्याने प्रत्येक तालुक्यात सर्व सोयी सुविधांनी युक्त असलेले क्रिडा संकुल उभारण्याचा शासनाचा निर्णय असल्याचे प्रतिपादन राज्याचे क्रिडा व युवक कल्याण मंत्री ना.पद्माकर वळवी यांनी चंद्रपूर जिल्हयातील कोरपना येथे बहुउद्येशिय क्रीडा संकुलाच्या भुमिपूजन प्रसंगी व्यक्त केले. 
     यावेळी आमदार सुभाष धोटे, माजी आमदार प्रभाकर मामुलकर, जैनुद्दीन जव्हेरी, क्रिडा व युवक सेवा नागपूरचे उपसंचालक जयप्रकाश दुबळे, राजू-याचे उपविभागीय अधिकारी  एम.ए.राऊत, कोरपना येथील तहसिलदार कुमरे,जिल्हा क्रिडा अधिकारी घनश्याम राठोड, जिल्हा बँकेचे अध्यक्ष शेखर धोटे, सुभाष गौर, विनायक बांगडे, आबेद अली, मनोहर पाऊनकर इत्यादी मान्यवर उपस्थित होते.
 जिल्हयात क्रिडा संकुलामध्ये विविध प्रकारच्या सोयी व सुविधा निर्माण करण्यासाठी आलेल्या अनुदानाचा उपयोग कामाचे प्राधान्य ठरवून  खर्च करण्याची जबाबदारी जिल्हा मंडळाची असल्याचे प्रतिपादन क्रिडा व युवक कल्याण मंत्री ना.पद्माकर वळवी यांनी चंद्रपूर येथील जिल्हा क्रिडा स्टेडीयम येथे आयोजित परिसंवादाला संबोधित करतांना व्यक्त केले.  यावेळी माजी आमदार जैनुद्दीन जव्हेरी, माजी जिल्हा परिषद अध्यक्ष सतीश वारजूकर, क्रीडा व युवक सेवा नागपूर विभागाचे उपसंचालक डॉ.जयप्रकाश दुबळे, जिल्हा क्रिडा अधिकारी घनश्याम राठोड, सुभाष गौर, विनोद अहीरकर व इतरही मान्यवर उपस्थित होते.
     यावेळी क्रिडा मंत्री म्हणाले की, प्रत्येक जिल्हयात वेगवेगळया खेळाचे चार प्रशिक्षक (कोच) शासनातर्फे नियुक्त करण्यात येणार असून त्यामध्ये जिल्हयातील प्रशिक्षकांना प्राधान्य देण्यात येणार असल्याचे त्यांनी सांगीतले असून त्यांना तालुक्यामध्ये सुध्दा जावून युवकांना प्रशिक्षण देण्याची जबाबदारी देण्यात येणार असल्याचे ते म्हणाले.  त्याचप्रमाणे जिल्हयातील युवक खेळामध्ये कसे जास्तीत जास्त सहभागी होतील यासाठी सुध्दा शासन स्तरावर धोरण ठरविण्याचे काम सुरु आहे असेही ते म्हणाले. 
     या परिसंवादामध्ये महेश डोंगरे क्रीडा संघटक, श्री.बलकी, राजेश नायडू यांनी सहभाग घेवून आपले मनोगत व्यक्त केले. या परिसंवादाचे संचालन हरिभाऊ पाटोळे यांनी केले असून परिसंवादास मोठया संख्येने खेळ प्रेमी व खेळाडू उपस्थित होते.
धानाचा भाव सरकारने नाही, तर शेतकर्‍यांनी ठरवावा

धानाचा भाव सरकारने नाही, तर शेतकर्‍यांनी ठरवावा


सावली, शेतात मेहनत आम्ही करायची, राबराब राबून पिकाचे उत्पन्न आम्ही घ्यायचे आणि त्या कृषीमालाला भाव सरकारने द्यायचा हा कुठला न्याय आहे. शेतकर्‍यांनो, जागे होऊन एक दिवस रस्त्यावर या म्हणजे भाव तुमच्याच मनासारखा मिळेल, असे आवाहन प्रहारचे संस्थापक आमदार बच्चू कडू यांनी सावली येथील विदर्भस्तरीय धान परिषदेत केले.

प्रहार संघटनेच्या वतीने सावली येथील खादी ग्रामोद्योगच्या भव्य पटांगणावर विदर्भस्तरीय धान परिषदेचे आयोजन करण्यात आले होते. या परिषदेच्या अध्यक्षस्थानी बच्चू कडू होते. परिषदेचे उद्घाटन ज्येष्ठ समाजसेवक देवाजी तोफा यांनी केले. यावेळी प्रमुख मार्गदर्शक म्हणून राजगडचे उपसरपंच चंदू पाटील मारकवार, श्रमिक एल्गारच्या संस्थापिका पारोमिता गोस्वामी होत्या.
प्रमुख अतिथी म्हणून विदर्भ धान उत्पादक संघाचे अध्यक्ष अरविंद चिंतावार, भास्कर पाटील गड्डमवार, संतोष तंगडपल्लीवार, गोपाल रायपुरे, समय्या पसुला, बंडू भडके, मुर्लीधर स्वामी, प्रहारचे जिल्हाध्यक्ष पप्पू देशमुख, जिल्हा संघटक फिरोजखान पठाण, महेंद्र दुपारे, वेलादी आदी उपस्थित होते. राष्ट्रपुरुषांच्या प्रतिमेला सूतमाला अर्पण करून या धान परिषदेचे उद्घाटन करण्यात आले.
देवाजी तोफा म्हणाले, आपल्या गावामध्ये आपलेच सरकार हवे यासाठी सर्वांनी एकत्रित येण्याची गरज आहे. पीक आम्ही काढतो अन् भाव ठरविणारे ते कोण, असा प्रश्‍न करीत धानाला योग्य भाव मिळालाच पाहिजे, असे त्यांनी म्हटले. प्रमुख मार्गदर्शक चंदू पाटील मारकवार म्हणाले की, शेतीचे चित्र बदलले पाहिजे. आजही या क्षेत्रामध्ये सिंचनाची पुरेशी सोय नाही. फक्त लालीपॉप दाखविण्यामध्ये सरकार पुढे असून, धानाची शेती ही भाव न मिळत असल्याने माती झाली आहे. शेतकरी काही दिवसांनी आत्महत्या करेल, मात्र आत्महत्या करण्यापेक्षा रस्त्यावर एकत्रित येऊन लढलो तर योग्य भाव देण्यासाठी भाग पाडू. उस व कापूस उत्पादक शेतकरी हा संघटित आहे.
पारोमिता गोस्वामी यांनी, ग्रामसभेला महत्त्व देणार्‍या शासनाने दारूबंदीचा ठराव घेऊनही जिल्हा दारूमुक्त का करीत नाही, असा प्रश्‍न करीत धान उत्पादक महिला ही पुरुषांच्या बरोबरीने असतानाही त्यांना न्याय मिळत नाही. त्यामुळे महिलांना पेन्शन सुरू करावे, अशी मागणी त्यांनी परिषदेत केली.
विदर्भात आत्महत्या करीत असलेला शेतकरी याचा शासनाकडून खून होत असल्याचा गंभीर आरोप आमदार कडू यांनी केला. ते पुढे म्हणाले की, शेतकर्‍यांना योग्य भावासाठी स्वामीनाथन आयोगाची शिफारस लागू करून त्यातील तरतुदी पूर्ण कराव्या, धानाची पेरणी ते काढणीपर्यंतची पूर्ण कामे एमआरईजीएमच्या माध्यमातून करावी व ज्याप्रमाणे कर्मचार्‍यांना बोनस देण्यात येतो, त्याच धर्तीवर शेतकर्‍यांना बोनस देण्यात यावा, अशी भूमिका व्यक्त करीत धानाला एकरी १२ ते १६ हजार रुपये खर्च येतो, मात्र उत्पन्नानुसार भाव मिळत नाही. त्यामुळे शासनाने नियमानुसार प्रतिक्विंटल ३ हजार ५१७ रुपये भाव द्यावा, अशी मागणी त्यांनी यावेळी बोलून दाखविली.
जिप शाळांना ग्रंथालये पुस्तके खरेदीसाठी निधी मिळणार

जिप शाळांना ग्रंथालये पुस्तके खरेदीसाठी निधी मिळणार


चंद्रपूर, गटसाधन केंद्र, पंचायत समिती सिंदेवाही मार्फत सर्व शिक्षा अभियान शालेय ग्रंथालय समृद्धीकरण योजना सन २०१२-१३ अंतर्गत सिंदेवाही तालुक्यातील जिल्हा परिषद शाळांना शालेय ग्रंथालय पुस्तके खरेदीकरिता निधी मिळणार आहे.

 विद्यार्थ्यांत अवांतर वाचनाची गोडी निर्माण करणे, पुरक वाचनातून ज्ञान समृद्ध करणे व जीवनात ग्रंथालयाचा उपयोग करणे हा या योजनेमागील उद्देश आहे. या योजनेंतर्गत शैक्षणिक सत्राकरिता तालुक्यातील निवडक ३२ जिल्हा परिषद लाभार्थी शाळांना शालेय ग्रंथालयाची पुस्तके खरेदी करण्यासाठी प्राथमिक शाळेला ३ हजार रुपये व उच्च प्राथमिक शाळेला १० हजार रुपये निधी शाळेच्या सर्व शिक्षा अभियानाच्या बँक खात्यात जमा करण्यात येणार आहे. या रकमेतून लाभार्थी शाळांनी शासकीय व शासन मान्यता प्राप्त प्रकाशनाची ग्रंथालय पुस्तके शाळा व्यवस्थापन समितीचा ठराव घेऊन खरेदी करावयाची आहेत. या योजनेतून शाळांनी विद्यार्थ्यांमध्ये लेखन वाचनाची आवड वृद्धिंगत करण्यासाठी ग्रंथालय पुस्तकावर आधारित लेखन वाचन उपक्रम राबविण्यात येणार आहे.
 उपक्रमातील गुणवंत विद्यार्थ्यांना वस्तू रूपात प्रोत्साहनपर बक्षिसे वितरित करण्यात येणार आहेत. या ग्रंथालयाचा लाभ शाळेतील विद्यार्थी शिक्षकांबरोबरच गावातील वाचनप्रेमी व्यक्ती व पालकांनाही देणे अनिवार्य करण्यात आले आहे. या योजनेअंतर्गत लाभार्थी शाळांच्या यादीत जाटलापूर, लोनवाही, कारगाटा, गोविंदपूर, नवेगाव, लोनखैरी, मुरपार, सरडपार चक, कोंढा, मोहबोडी, कुकडहेटी, जामसाळा, नैनपूर, नाचनभट्टी, इंदिरानगर, पळसगाव जाट, भेंडाळा, खैरीचक व पवना चक आदी ३२ शाळांचा या योजनेत समावेश आहे.
पुलाच्या बांधकामासाठी ६ कोटी मंजूर

पुलाच्या बांधकामासाठी ६ कोटी मंजूर


चंद्रपूर शहरातील पठाणपुरा गेटजवळील पूल २०१० मध्ये झालेल्या अतिवृष्टीमध्ये वाहून गेला होता. या पुलाची उंची वाढविण्यात यावी व पुलाचे बांधकाम मजूबत व्हावे यासाठी आमदार नाना श्यामकुळे यांनी ६ कोटी रुपयांची मागणी शासनाकडे केली होती. या मागणीसाठी त्यांच्याकडून मागील दोन वर्षापासून सातत्याने होत असलेल्या प्रयत्नामुळे हिवाळी अधिवेशनात हा निधी मंजूर करण्यात आला आहे.

चंद्रपूर मतदार संघातील ताडाळी, सोनेगाव, उसगाव, धानोरा पिपरी, मार्डा रस्ताच्या मजबुतीकरण व डांबरीकरणासाठी ७९.८६ लाख, चंद्रपूर तालुक्यातील प्रजिमा ११ ला जोडणार्‍या घुग्घुस वळण रत्यावर लहान पुलाच्या बांधकामासाठी ७८.०२ लाख, चंद्रपूर जिल्ह्यातील वरोरा, ताडाळी, सोनेगाव उसेगाव रस्त्याच्या मजबुतीकरण व डांबरीकरणासाठी ७४.७७ लाख, चंद्रपूर येथील औद्योगिक प्रशिक्षण संस्थेच्या कार्यशाळा व शौचालयाच्या नूतनीकरणासाठी ५०.४८, जिल्हा कारागृहाच्या भिंतीच्या दुरुस्ती व मजबुतीकरणासाठी १८.२८ लाख व मुख्य भितींच्या बांधकामासाठी ३९.०८ तर, चंद्रपूर मतदार संघातील ग्रामीण भागातील रस्त्यांसाठी ३ कोटी रुपये जिल्हा बजेटमधून प्राप्त झाले आहे. तसेच चंद्रपुरातील शासकीय अधिकारी यांच्या निवासासाठी २ कोटी रुपये मिळाले आहे.
 झरपट नदीवरील पुलाच्या बांधकामासाठी निधी उपलब्ध झाल्यामुळे माना, नांदगाव या मार्गावरील वाहतूक पुन्हा सुरू होईल, असे आमदार श्यामकुळे यांनी सांगितले. चंद्रपूर शहरातील महिलांच्या १०० खाटांच्या रुग्णालयासाठी २६ कोटी निधी मार्च २०१२ मध्ये मंजूर झाला असून, या रुग्णालयाचे बांधकाम लवकरच सुरू होणार आहे. तसेच वरोरा नाका उड्डाण पुलाचे काम २०१३ च्या अखेरपर्यंत संपवून हा उड्डाण पुल वाहतुकीस सूरू होणार असल्याचेही श्यामकुळे यांनी सांगितले आहे.

Friday, November 30, 2012

एड्सबाधितांना मिळाला कौंटुंबीक जीवनाचा आधार

एड्सबाधितांना मिळाला कौंटुंबीक जीवनाचा आधार


वाहतूक शाखा आणि स्वयंसेवी संस्थाच्या पुढाकारातून यंदाही तिन जोडप्यांचा विवाह
 चंद्रपूर, ता. ३० : एड्स या महाभयंकर रोगाची लागण झाल्यानंतर रुग्ण मानसिक आजारानेच अर्धमेला होऊन जातो. घरातील लोकही त्याची उपेक्षा करतात. नातेवाईक भेटण्यास टाळतात. अशी अवहेलना सहन करावी लागते आणि मग सुरू  होतो एक जीवघेणा प्रवास. मात्र, अशा रुग्णांच्या जीवनाला नवीन आकार देण्याचे काम एनएमपी पुणे आणि पृथ्वीआधार बहुउद्देशीय संस्थेच्या वतीने एचआयव्हीबाधित मुला-मुलींचा विवाह सोहळ्यातून केला जात आहे. आजवर या संस्थांनी पाच जोडप्यांचे विवाह केले असून, यंदा तीन जोडप्यांचा विवाह होईल.
एक डिसेंबर रोजी जागतिक एड्स दिन आणि २६/११ या हल्ल्यातील शहिदांना आदरांजली वाहण्यासाठी वाहतूक शाखेच्या पुढाकारातून एनएमपी पुणे आणि पृथ्वीआधार बहुउद्देशीय संस्थेने उद्या ता. एक डिसेंबर रोजी सायंकाळी चार वाजता या विवाह सोहळ्याचे आयोजन केले आहे.
१९९२ च्या काळात चंद्रपूर जिल्ह्याचे पोलिस अधीक्षक म्हणून हेमंत करकरे होते. त्यावेळी वाहतूक पोलिस निरीक्षक पुंडलिक सपकाळे हे महाकाली पोलिस चौकीत पोलिस उपनिरीक्षक म्हणून कार्यरत होते. त्यावेळी करकरे यांनी एड्स या रोगाबद्दल जागृती करण्याच्या दृष्टीने पावले उचलली होती. त्यानुसार सपकाळे यांनी महाकाली मंदिर परिसरात देहविक्रय करणाèया महिलांच्या पाल्यांसाठी शाळा सुरू केली.
एड्स रुग्णांच्या प्रवासात महत्वावाची गरज असते ती या रुग्णांना मानसिक आधार देण्याची. त्या दृष्टिकोनातून हेमंत करकरे आणि पुंडलिक सपकाळे यांनी पावले उचलली होती. एचआयव्हीबाधित रोगावर अद्यापही औषध अथवा लस निर्माण झालेली नाही. मोठ्या शहरातील या रोगाने ग्रामीण भागातही पाय पसरले आहेत. अशा एचआयव्हीबाधित रुग्णांसाठी स्वयंसेवी संस्था पुढाकार घेत आहेत. दरम्यान, ज्यांच्या पुढाकारातून एड्स जनजागृती सुरू केली होती, ते हेमंत करकरे २६ नोव्हेंबर २००८ रोजी मुंबईतील अतिरेकी हल्ल्यात शहीद झाले. त्यांना श्रद्धांजली वाहण्यासाठी
एड्सने बाधित झालेल्या रुग्णांना कौटुंबिक जीवन जगता यावे, यासाठी पुंडलिक सपकाळे यांनी विवाहाची कल्पना मांडली. त्यानुसार २००८ पासून एनएमपी पुणे आणि पृथ्वीआधार बहुउद्देशीय संस्थेच्या वतीने एचआयव्हीबाधित मुला-मुलींचा विवाह सोहळा सुरू आहे. पहिल्या दोन वर्षांत प्रत्येकी एक आणि गतवर्षी दोन जोडप्यांचा विवाह करून देण्यात आला. यंदाही एक डिसेंबर रोजी हा सोहळा होत असून, तीन जोडप्यांचा विवाह होईल. याशिवाय वाहनचालकांमध्ये एड्सविषयी जागृती होण्यासाठी शिबिराचे आयोजन करण्यात आले आहे. दरम्यान, आजवर विवाहित झालेल्या जोडप्यांचा लग्नाचा वाढदिवस देखील एक डिसेंबर रोजी साजरा करण्यात येणार आहे.

-- 
Devnath Gandate
Reporter Sakal Newspaper
chandrapur
9922120599

https://kavyashilp.wordpress.com

Thursday, November 29, 2012

ताडोबा वाचवायचे असेल,तर...

ताडोबा वाचवायचे असेल,तर...


उन्हाळ्यामध्ये ताडोबा अभयारण्याकडे पर्यटकांची रीघ लागते. येथील दाट झाडी असलेले जंगल, फुले व फळांचे विविध प्रकार, अनेक जातींचे पक्षी व सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे येथील वाघ हे पर्यटकांचे आकर्षण. मात्र, ताडोबाचे जंगल, वाघ, तेथील आदिवासी व वनाधिकारी अनेक समस्यांना सामोरे जात आहेत. अभयारण्यातील या प्रत्येक घटकाच्या आजच्या स्थितीचा व भवितव्याचा हा आढावा...
वनरक्षकांच्या समस्याही महत्त्वाच्या!वनरक्षकांच्या प्रयत्नांमुळे जंगलातील वाघ सुरक्षित.
जंगलामध्ये लागणाऱ्या वणव्यांवर नियंत्रणासाठी प्रयत्न.
शिकाऱ्यांवर नियंत्रण ठेवल्याने वाघांचे संरक्षण.
आदिवासींना कायदा समजावून सांगत जंगलाचे रक्षण करण्याचा प्रयत्न.

साधनसामग्री अपुरीसंरक्षणास पुरेसे कर्मचारी नाहीत.
वन परिक्षेत्र अधिकाऱ्यांचा अनुशेष.
अंतर्गत भागात काम करण्यास चांगल्या अधिकाऱ्यांची तयारी नाही.
अभयारण्यात राहण्यास वन कर्मचारी धजावत नाहीत. या कर्मचाऱ्यांचा मुलांच्या शिक्षणाचा प्रश्‍न.
गस्ती पथके पुरेशी नाहीत.
ताडोबातील जखमी वन्य जीवांवर उपचारासाठी सोय नाही. पशुवैद्यकीय अधिकारी नाही.
वेळप्रसंगी हिंस्र जनावरांना बेशुद्ध करून ताब्यात घेण्यासाठी "टर्नाक्‍युलायझर' नाही.
ताडोबा व्यवस्थापनाकडे वणव्यांवर नियंत्रण मिळविण्यासाठी स्वतंत्र यंत्रणा नाही.

काय करायला पाहिजे?वनरक्षकांना अधिक अधिकार.त्यांच्या कुटुंबीयांना सर्व सोयी.
वणव्यांवर नियंत्रण मिळविण्यासाठीची अद्ययावत यंत्रणा.
गस्ती पथकांच्या व पशुवैद्यकीय अधिकाऱ्यांच्या संख्येत वाढ.

वाघ वाचला, तरच...२००७च्या प्रगणनेनुसार ४३ पट्टेदार वाघ, २२ बिबटे.
वाघांच्या वाढीसाठी बांबूचे वन उपयुक्त. त्यामुळे त्यांची संख्या टिकून.
जंगलामध्ये मोठे चढ-उतार नसल्याने वाघ सहज दृष्टीस पडतात व हेच पर्यटकांचे आकर्षण.

... पण शिकार येते मुळावरवाघांच्या संख्येच्या मानाने खाद्याचे प्रमाण कमी.
शिकारीमुळे तृणभक्षक जनावरांची संख्या कमी होत आहे. याचा थेट परिणाम वाघांवर.
जंगलातील नैसर्गिक जलसाठे कोरडे पडल्यावर शिकार आणि पाण्यासाठी वाघ मानवी वस्तीकडे येतात.
पाणवठ्यांवर अधिकार गाजविण्याच्या प्रयत्नात मानव आणि वाघांचा संघर्ष.
अभयारण्यातील पाणवठे कोरडे पडतात, त्या काळात वाघ पाण्यासाठी कोठे येऊ शकतात, याचा शिकारी टोळ्यांना अंदाज. त्यामुळे शिकारींत वाढ.

काय करायला पाहिजे?शिकाऱ्यांपासून वाघांच्या संरक्षणासाठी प्रयत्न.
वर्षभर पाणी मिळण्यासाठी पाणवठे वाढविणे.
मनुष्याचा हस्तक्षेप होणार नाही यासाठी प्रयत्न.

जंगलाला दृष्ट लागतेय...प्राणी वैज्ञानिकांना, वन्य जीव अभ्यासकांना, तसेच हौशी पर्यटकांनादेखील ताडोबा अभयारण्याचे आकर्षण.
भारतीय वन कायदा ७ अन्वये, फेब्रुवारी १८७९पासून "संरक्षित वन'.
१९९५पासून ताडोबा- अंधारी व्याघ्र प्रकल्प म्हणून मान्यता.
अभयारण्याची व्याप्ती ५७८.५१ चौरस किलोमीटर (११६.५५ वर्ग किलोमीटर ताडोबा राष्ट्रीय उद्यान आणि ४६१.९६ वर्ग किलोमीटर अंधारी वन्य जीव अभयारण्य)
वन्य प्राण्यांची तृष्णा भागविण्यासाठी कोलसा येथील तलावाखेरीज १० तलाव.
उच्च दर्जाच्या बांबूची पैदास.
स्थानिक आदिवासींच्या मते, "तारू' नावाचा त्यांचा पूर्वज येथे वाघाशी लढताना मारला गेला. त्याच्या स्मरणार्थ या भागाचे नाव ताडोबा.
अभयारण्यातील नैसर्गिक जलाशयाच्या काठावर "तारू'चे मंदिर.

कशामुळे?सध्या उपलब्ध क्षेत्र वन्य जीव व वाघांसाठी पुरेसे नाही.
मोठ्या प्रमाणात वनसंपदा आणि वन्य जीव असताना पर्यटनस्थळ म्हणून विकसित होऊ शकलेले नाही.
बांबू तस्करीत वाढ. त्यामुळे वाघांचे अस्तित्व धोक्‍यात.
पर्यटकांसाठी सोयींचा अभाव.
तीव्र उन्हाळ्यामध्ये पाण्याची उपलब्धता मर्यादित.

काय करायला हवे?वन्य प्राण्यांच्या वावरासाठीची जागा वाढविणे.
जंगल वाढण्यासाठी प्रयत्न.
जंगलांना वणवे लागू नयेत यासाठी योजना.
बांबूची तस्करी रोखण्यासाठी प्रयत्न.
जलसाठा वाढविण्यासाठी योजना.

मूळ रहिवाशांवर अन्याय का?ताडोबातील मूळ रहिवासी असल्याने जंगलावर अधिकार.
पैसा ही गरज नाही, तर शिकार करून मांस खाणे ही नैसर्गिक गरज.
जंगलावर प्रेम असल्याने जंगल वाचविण्यासाठी प्रयत्न.
जंगलावर आयुष्य अवलंबून असल्याने त्याच्या संवर्धनासाठी प्रयत्न.

वन विभागाशीच वादाचे प्रसंग१९९६मध्ये संरक्षित क्षेत्र घोषित झाल्याने आदिवासींना जंगलापासून दूर व्हावे लागले.
काम मागण्यासाठी गेलेल्या आदिवासींचे व्यावसायिकांकडून शोषण.
शाळा, वीजपुरवठा, रस्ते व पाण्यापासून वंचित.
रानमेवा मिळविण्यासाठी आदिवासी जंगलाला आगी लावतात. त्यामुळे बांबू व तृणभक्षक जनावरांसाठी आवश्‍यक झाडांची राखरांगोळी.
जंगलाला लागलेल्या आगींचा परिणाम तृणभक्षकांच्या वाढीवर व वाघांच्या संख्येवर.
ताडोबा अभयारण्य झाल्यानंतर परिसरातील आदिवासी आणि वन विभागाचा संघर्षात वाढ.
रानडुकरे व नीलगाईंमुळे पिकांचे नुकसान.
वनहक्क कायद्यानुसार आदिवासी आपल्या अधिकारांचा वापर करतात, तर याच कायद्याचा आधार घेऊन त्यांच्या नावाने इतरांकडून वनांचे नुकसान.याचा त्रास आदिवासींना. त्यामुळे आदिवासींमध्ये वन विभागाप्रती नेहमीच असंतोष.
रानमेव्यातून मिळणारी खनिजे कमी झाल्याने आदिवासींचे कुपोषण.

काय करायला पाहिजे?आदिवासींच्या प्रगतीसाठी जंगलातील संपत्तीमध्ये त्यांना भागीदार करवून घेणे गरजेचे.
विस्थापित आदिवासींच्या प्राथमिक गरजा शासनाने पूर्ण कराव्यात.
जंगलातील संपत्तीवर आदिवासींचा हक्क हवा.
अभयारण्यासंदर्भातील कायद्यांची योग्य माहिती त्यांना द्यावी.
जनावरांमुळे पिकांची हानी झाल्यास त्वरित भरपाई मिळावी.
रानमेवा मिळणे अशक्‍य झाल्याने त्यांच्या पोषणासाठी सरकारने प्रयत्न करावेत.
पर्यटकांसाठी गाइड म्हणून काम करणे, वनातील फुले, फळे व मधासारख्या गोष्टी विकण्यासाठी सरकारने मदत करणे गरजेचे.

पर्यटक तर यायलाच हवेत..सोयी, गैरसोयी
अभयारण्यामध्ये चढ-उतार नसल्याने वाघांना पाहणे सोपे.
ताडोबाचा प्रमुख जलाशय पक्षिनिरीक्षकांचे आवडते ठिकाण. संपूर्ण जलाशयाला परिक्रमा करता येईल, असा जीपने प्रवासयोग्य मार्ग.
ताडोबापासून १८ किलोमीटरवर असलेल्या मोहर्ली येथे काही खासगी रिसॉर्ट आणि महाराष्ट्र पर्यटन विकास महामंडळाने राहण्याची व्यवस्था.
"मगर प्रजनन केंद्रा'तून सोडलेल्या मगरी काठावर पहुडलेल्या पाहायला मिळतात.
ताडोबाच्या आतील पर्यटकांसाठी असलेले रिसॉर्ट व्याघ्रसंरक्षणासाठी आता बाहेर.
खासगी रिसॉर्ट सामान्य पर्यटकांना परवडत नाही.
चंद्रपूर बस स्थानक आणि रेल्वे स्थानकापासून ताडोबाचे अंतर ४५ किलोमीटर. ताडोबाला जाण्यासाठी वन विभागातर्फे सोय नाही. राज्य परिवहन महामंडळाच्या दोन बस. त्यांच्या वेळा सकाळी आणि सायंकाळी. (ताडोबामध्ये पर्यटकांना सकाळी ६ ते ९ आणि दुपारी ३ ते ५ या वेळात प्रवेश.)
खासगी वाहतूकदारांकडून प्रवाशांची लूट.
ताडोबाच्या पर्यटकांसाठी सुरू केलेली डेक्कन ओडीसी ही रेल्वेसुद्धा सेवाग्रामपर्यंतच.
ताडोबाच्या आत पर्यटकांना फिरविण्यासाठी खासगी वाहने आहेत; मात्र त्यांचेही दर ठरलेले नाहीत.
व्यवस्थापनाने सर्वसामान्य पर्यटकांना आकर्षित करण्यासाठी वाहतूक आणि राहण्याचा प्रश्‍न प्रथम सोडविण्याची गरज.
बस आणि रेल्वे स्थानकांवरून पर्यटकांना ताडोबाच्या प्रवेशद्वारापर्यंत पोचविण्याची व्यवस्था नाही.

... पण, हे तारतम्यही हवेजंगलातील झाडे व फुलांना बाधा पोचवू नये.
वन्य प्राणी बिथरतील असे वर्तन करू नये.
मोठ्या हॉटेलमध्ये राहण्यापेक्षा आदिवासींच्या सहवासात राहिल्यास त्यांना रोजगार मिळेल.
अभयारण्यामध्ये प्लास्टिकचा कचरा करू नये.

प्रश्‍न बफर झोनचा ताडोबा अभयारण्य वाचविण्यासाठी व्याघ्रप्रकल्पाच्या कोअर झोनभोवती बफर झोन प्रस्तावित. हे ११०१.७७ चौ.कि.मी क्षेत्र राखीव. यात ७९ गावांचा समावेश.
व्याघ्रप्रकल्पाच्या प्रस्तावित क्षेत्रात मोठी खनिजसंपत्ती. या खाणी झाल्यास त्याचा परिणाम सरळ व्याघ्रप्रकल्पावर.
बफर झोन झाल्यास वन्य जीव सुरक्षित.

संकलन : प्रमोद काकडे
प्रतिक्रिया
On 4/25/2010 10:48 AM Ashutosh Joshi said:
अतिशय उत्तम आणि मुद्देसीद लेख आहे. फक्त खाणकामाचा मुद्दा फारच गंभीर असल्याने तो अजून थोडा ठळक पाने मांडला गेला असता तर अधिक चांगले झाले असते असं मला वाटते. पण माझी सरकार आणि निधी देणाऱ्या कंपन्यांना आणि सर्वांनाच विनंती आहे कि अशी प्रक्टीकॅल संवर्धन करणाऱ्या लोकांना तुमचे निधी जाऊ द्यात. तरच वाघ वाचतील.
On 4/22/2010 10:36 AM Jitendra Kulkarni said:
धन्यवाद प्रमोद... अतिशय माहितीपूर्ण आणि मुद्देसूद लेख आहे. मी ताडोब्याला गेली २५ वर्षे जात आहे आणि लेखातील सगळेच मुद्दे तेव्हापासून पाहत आहे. कदाचित त्याच्या हि आधी पासून ते तसेच असतील. माझा इ मेल सोबत दिला आहे. जर काही योजना ताडोब्या साठी आखली जात असेल तर कृपया संपर्क करणे हि विनंती.
On 4/22/2010 9:54 AM Dr.Manoj Prabhavat said:
थान्क्स प्रमोद ! हा लेख वाचून ताडोबा प्रकल्पाची पूर्ण कल्पना आली ! खरच वाघांना वाचावाय्साठी खूप काही करायचं आहे आणि मला वाटत कि सरकार ने ह्या बाबत लवकरच काही तरी उपाय करायला पाहिजेत.
On 4/22/2010 9:15 AM Bhagyesh Jain said:
धन्यवाद ! प्रमोद, यासाठी काही योजना आखल्या गेल्यास, आमच्यासारखी सर्व तरुण मंडळी या कार्यात सहभागी होण्यास उत्सुक आहेत.
On 22/04/2010 08:57 प्रशांत said:
वरील सुचविलेल्या उपायांपैकी काही उपाय सोपे आहेत कमीतकमी ते तरी पूर्ण व्हावेत एवढी सरकार कडून अपेक्षा आहे. मागील अंकात जंगल तोडी बद्दल ऐकून फार वाईट वाटले होते. मिझी सरकारला विनंती आहे कि माणसांची नाही तर कमीतकमी जंगली प्राण्यांची तरी काळजी घ्या. काही तरी निर्णय (दिल्लीला विचारून नाही) घ्या.
On 4/22/2010 8:14 AM Rupesh Pansare said:
खूप छान प्रोजेक्ट. सरकारने याकडे लक्ष्य द्यायला हवे.... धन्यवाद प्रमोद.
On 4/22/2010 5:26 AM atul kumthekar said:
ताडोबा प्रकल्प पुण्यात आणावा ! मग बिल्डर्स हळू हळू त्याचे कोन्क्रेतिज़तिओन करतील आणि पर फमिली एक वाघ पाळलाच पाहिजे असा नियम राष्ट्रवादी सरकार करेल !
On 4/22/2010 4:50 AM sandeep said:
धन्यवाद ! मुद्देसूद लेख वाचून लवकर व प्रखरपणे समजले.
On 4/22/2010 1:34 AM satish patil said:
केंद्रीय पर्यावरण मंत्र्याच्या पासून , झाड तोडणार्या गुन्हेगारापर्यंत ची भ्रष्टाचाराची लिंक नष्ट केली तरच भारतातले झाड वने विसरा झाड वाचेल . व्याघ्रप्रकल्प वागिरे लांबच्या गप्पा आहेत .

Tuesday, November 27, 2012

आजही चुकतात काळजाचे ठोके

आजही चुकतात काळजाचे ठोके


चंद्रपूर- 26 नोव्हेंबर 2008. चार वर्षांपूर्वीचा तो दिवस. मुंबईतील कुलाबा पोलिस चौकीसमोर गोळीबार सुरू झाला. यात कुण्याचा पोटाला, कुणाच्या हातावर, तर कुणी पाठीवर जखम घेऊन जीव वाचविण्यासाठी धावत होते. अशातच एका तरुणाने आपल्या खिशातील रुमाल काढला. जखम झालेल्या तरुणाच्या हातावर बांधला. लगेच पोलिसांचे वाहन घेऊन रुग्णालयात नेले. मग, एकापाठोपाठ एक जखमी रुग्णालयात येऊ लागलीत. तेव्हा कळले दहशतवाद्यांनी केलेला हा हल्ला होता. जखमींना सर्वप्रथम रुग्णालयात दाखल करणारा आणि वृत्त वाहिन्यांना पहिली ब्रेकिंग सांगणारा हा तरुण चंद्रपूरकर आहे. 26/11 या घटनेचा प्रत्यक्ष साक्षीदार नाट्य आणि सिनेसृष्टीतील कलावंत सुशील सहारे याला आजही या घटनेची आठवण झाली की त्याच्या काळजाचे ठोके चुकतात. 

सुशील सहारे हा मूळचा चंद्रपूरचा. तो गेल्या काही वर्षांपासून मुंबईत नाट्य आणि सिनेसृष्टीत नशीब आजमावीत आहे. 26 नोव्हेंबर 2008 रोजी रात्री पावणे नऊची वेळ. एका मित्राचा मोबाईल चोरीला गेल्याने त्याची तक्रार नोंदविण्यासाठी तो कुलाबा पोलिस चौकीकडे निघाला होता. इतक्‍यात कुठूनतरी गोळीचा आवाज आला. क्रिकेट सामन्यांमुळे फटाके फुटत असावेत, असा समज करून पहिल्यांदा दुर्लक्ष केले. मात्र, हा आवाज काही वेगळाच होता. धड...धड करीत नॉनस्टॉप सुरू झालेली ही फायरिंग होती. इतक्‍यात एक तरुण वाचवा, वाचवा अशी विनंती करून धावत सुटला. काय झाले म्हणून सुशीलने विचारणा केली. 

खिशातील रुमाल काढून रक्तबंबाळ झालेल्या हाताला ती बांधली. त्यानंतर गुजराती भाषिक एक गृहस्थसुद्धा रक्ताने माखलेली पाठ घेऊन विव्हळत होता. या दोघांनाही त्याने पोलिसांच्या वाहनात बसवून रुग्णालयात नेले. मार्गावर वाहतूक विस्कळित झाली होती. मार्ग कसा काढायचा, हा प्रश्‍न होता. मात्र, पोलिसांच्या सायरनमुळे वाहन विरुद्ध दिशेने कसेबसे काढले. अवघ्या काही अंतरावर असलेल्या जिटी हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यास मोठी कसरत करावी लागली. रात्रीची वेळ असल्याने रुग्णालयातही धावपळ नव्हती. मात्र, गोळीबारामुळे जखमीसह सुशीलचीसुद्धा बोबडी वळली होती. डॉक्‍टरांना काय सांगावे, सुचेना. परिस्थितीचे भान ठेवून डॉक्‍टरांनीही भरती करून घेतले. मग, काय. तासाभरात 20 जखमी पुन्हा आलेत. नेमके काय झाले कुणालाही कळले नव्हते. ड्रियडेंट हॉटेलसमोर गोळीबार सुरूच होता. तेव्हा कळले की हा दहशतवादी हल्ला होता म्हणून. आकस्मित सूचना मिळाल्यानंतर रुग्णवाहिकाही सायरन वाजवत निघाल्या. 

कुणाच्या पाठीवर, कुणाच्या हातावर, तर कुणी पोटावर बंदुकीची गोळी झेलत विव्हळत होते. या तास-दोन तासांत घटनेची बातमी मुंबईत पसरली नव्हती. एका वृत्तवाहिनीच्या प्रतिनिधीच्या ओळखीने सुशीलनेच पहिली ब्रेकिंग दिली. तेव्हापासून रात्रभर त्याने रुग्णसेवा आणि ब्रेकींगची जबाबदारी सांभाळली. डोळ्यासमोर बघितलेले दृश्‍य आजही त्याच्या मनाला ठेचून जातात. या घटनेला आज चार वर्षे लोटली. 164 जणांचा बळी घेणाऱ्या दहशतवाद्यांचा खातमा झाला. जिवंत सापडलेला कसाबही आता फासावर लटकला. मात्र, ज्या कुटुंबांचे कर्ते गेलेत. त्यांच्या घरी आजही प्रकाश उजाडलेला नाही, याची खंत सुशीलच्या मनात घर करून बसली आहे. 
--------------------
मदतगार, साक्षीदार अन्‌ न्यायदाता
26/11च्या घटनेतील पहिल्या जखमीला रुग्णालयात भरती करून मोलाचे योगदान देणारा सुशील सहारे, या घटनेचा प्रत्यक्ष साक्षीदार आणि कर्तव्य बजावणारा सीआरपीएफचे वरिष्ठ पोलिस निरीक्षक संदीप खिरटकर आणि जिवंत सापडलेल्या अजमल कसाब याला फाशीची शिक्षा सुनावणारे न्यायमूर्ती मदनलाल टहलियानी हे तिघेही चंद्रपूर जिल्ह्याच्या मातीतले आहेत. 
सुशील सहारे हा चंद्रपूरचा. संदीप खिरटकर हे वरोरा, तर न्यायमूर्ती टहलियानी हे मूळचे मूल येथील रहिवासी आहेत.
--------------------
शहीद हेमंत करकरे
चंद्रपूर, गडचिरोलीच्या धोकादायक जंगलात नक्षलवाद्यांच्या पाठलाग करणारे एकमेव वाघ म्हणजे हेमंत करकरे. 1991 मध्ये चंद्रपूर या नक्षलवाद्यांचे वर्चस्व असलेल्या जिल्ह्यात ते पोलिस अधीक्षक म्हणून रुजू झाले. करकरेंमध्ये एक कलासक्त रसिकही होता. या काळात चंद्रपूरच्या जंगलात फिरताना त्यांना लाकडाचे वेगवेगळ्या आकाराचे अनेक तुकडे सापडले. त्यातले वैशिष्ट्यपूर्ण तुकडे त्यांनी गोळा केले होते. त्यात गणपती, देवी, आदिमाया, नाचणारे जोडपे, येशू ख्रिस्त या आकाराचे लाकडाचे तुकडेही होते. त्याचे प्रदर्शन 1994 मध्ये भिवंडीत भरविण्यात आले होते.

 दहशतवादविरोधी पथकाचे प्रमुख हेमंत करकरे गेल्या काही दिवसांत मालेगाव बॉम्बस्फोट प्रकरणाची पाळेमुळे खणून काढण्याच्या त्यांच्या कर्तृत्वामुळे प्रकाशात आले. लष्कराचा एक लेफ्टनंट कर्नल, एक साध्वी व साधू यांना अटक करून दहशतवादाचा हिंदू चेहराही त्यांनी प्रथमच समोर आणला होता. त्यांच्या या कृतीमुळे हिंदुत्ववादी पक्षांच्या टीकेचेही ते धनी ठरले होते. मोठा राजकीय दबाव त्यांच्यावर होता. पण दहशतवादाशीच लढत असलेला हा निधड्या छातीचा अधिकारी मुंबईत दहशतवाद्यांशीच झालेल्या चकमकीत अखेर शहीद झाला.
'घायाळ पाखरा' ने रेखाटले आदिवासींचे दु:ख

'घायाळ पाखरा' ने रेखाटले आदिवासींचे दु:ख

नाट्य समीक्षा
आदिवासी समाज म्हणजे दर्‍याखोर्‍यात,रानावनात राहत खर्‍या अर्थाने निसर्गाशी समरस झालेली रानपाखरेच.पण, प्रस्थापित व्यवस्थेत अनेक ठिकाणी या रानपाखरांचे शोषण होते. त्यांचे आदिम दु:ख लोकजागृती संस्था, चंद्रपूरच्या 'घायाळ पाखरा'च्या नाट्यप्रयोगातून सर्मथपणे रेखाटण्यात आले आहे. काल राज्य नाट्यस्पर्धेत सादर झालेल्या या नाटकाचा प्रयोग तंत्र, आंगिक, वाचिक अभिनयाच्या दृष्टीनेही उत्तम झाला.
गडचिरोलीतील एका दुर्गम खेड्यातील आदिवासी समाजातील एक बुद्धीमान तरूण विद्यापीठात प्रथम येतो. राज्यपालांच्या हस्ते पुरस्कार पटकावतो.पण, त्याचे नाव व खोटे कागदपत्रे वापरून भलतीच व्यक्ती त्याची नोकरी हिसकावते. तो अन्यायाविरोधात दाद मागायला जातो. तेव्हा त्याला अपमानित करून पोलीसांकरवी मारहाण करण्यात येते. त्याचा इन्सपेक्टर मित्र त्याच्या आईचा खून करतो.पण, तो नक्षलवादाची वाट धरता भारतीय संविधानावर विश्‍वास ठेवत न्यायालयातून आपला हक्क मिळवतो,असे या नाटकाचे कथानक आहे. या नाटकाचे लेखक, दिग्दर्शक असलेले अभिनेते अनिरूद्ध वनकर यांनी गौतमची भूमिका आपल्या खास शैलीत साकारली आहे. त्यांची संवादफेक, भावाभिव्यक्ती, मंचावरील वावर नव्या कलावंतांना अभ्यासण्यासारखेच आहे. यशोधरेच्या भूमीकेत तेजश्री बापट यांनीही आपल्या भूमिकेत प्राण ओतला आहे. भास्करची भूमीका रवींद्र धकाते यांनी उत्तम साकारली. पहिल्या अंकात विनोदी आणि दुसर्‍या अंकात गंभीर होणारी ही भूमिका प्रेक्षकांची दाद मिळवून गेली. मागील स्पर्धेतही त्यांनी आपल्या अभिनयाची छाप पाडली होती. विजय कुळकर्णी हा खलनायक गौतम ढेंगरे यांनी आपल्या अभिनयातून जिवंत केला.
इन्स्पेक्टरची भूमिका परमेश्‍वर पवार यांनी कौशल्याने साकारली. त्यांची देहबोली व्यक्तीरेखेला अगदी साजेशी होती. संजीव रामटेके यांची रामदासची भूमिकाही विनोदी व लक्षवेधक झाली. नाटकात अधूनमधून प्रवेश करणारे अधिकारी , न्यायालयाचे जज , अधिवक्ता, तपास अधिकारी यांच्या भूमीकाही चांगल्या होत्या. केवींद्रनाथ बारसागडे यांनी प्रकाशयोजना कौशल्याने सांभाळली, आदेश राऊत यांचे संगीत श्रवणीय होते. संजय रामटेके यांनी एकाच झोपडीच्या आधारे संपूर्णगावाचे दृश्य उभे करून नेपथ्यात कल्पकता दाखवली. या नाटकाचा प्रयोग उत्तम असला तरी, काही उणीवा नक्कीच आहेत. नाटकात काही ठिकाणी झालेला शिवराळ भाषेचा उपयोग टाळता आला असतो. आदिवासी समाजातील परिवार दाखवताना मुख्य पात्रांची नावे महामाया, यशोधरा, शुद्धोधन, गौतम अशी दिली आहेत. अशी नावे आदिवासी समाजात सहसा दिसत नाहीत.न्यायालयाचा प्रसंग आणखी रंगवता आला असता. नायकाची हिरावण्यात आलेली नोकरी खासगी कंपनीची दाखवली आहे ती शासकीय दाखवली असती, तर अधिक प्रभाव पडला असता.या काही बाबी वगळल्या तर नाटकाचा प्रयोग अतिशय उत्कृष्ट झाला. नायकाची नोकरी जाते, आईचा खून होतो तेव्हा तो नक्षलवादाची भाषा बोलतो. यानंतर त्याला सहज नक्षलवादी दाखवता आले असते.पण, तसे न करता सकारात्मक संदेश दिला आहे. त्यामुळेच हे नाटक खास झाले आहे.
द रिअलहिरोत झाडीपट्टीचा अनिरुद्ध

द रिअलहिरोत झाडीपट्टीचा अनिरुद्ध


चंद्रपूर : देसाईगंज (वडसा) येथील लोकजागृती नाट्यरंगभूमीचा कलावंत अनिरुद्ध वनकर याला मद रिअल हिरोम चित्रपटात काम करण्याची संधी मिळाली आहे. या चित्रपटात तो डॉ. आमटेंचा सहकारी म्हणून भूमिका वठवेल.

रविवारपासून चित्रपटाच्या चित्रीकरणास हेमलकसा येथे प्रारंभ झाला. झाडीपट्टीतील हिरो असलेले अनिरुद्ध वनकर हे नाट्य निर्माता, लेखक, दिग्दर्शक व उत्कृष्ट कलावंत असल्याने त्यांच्या नाटकाला विदर्भातील रसिकांची पहिली पसंती असते. श्री. वनकर यांना सुप्रसिद्ध कलावंत नाना पाटेकर यांच्या समवेत काम करण्याची संधी आता स्वजिल्ह्यातच उपलब्ध झाली आहे. गडचिरोलीसारख्या दुर्गम अशा जिल्ह्यात या चित्रपटाच्या चित्रीकरणानिमित्त आता मागील दोन दिवसांपासून बॉलिवूडमधील मंडळींचे मुंबई महामायानगरीतून विशेष अशा हेलिकॉप्टरने आगमन होत असल्याने जिल्ह्यातील बालगोपालासंह आबालवृद्धांनाही आकाशाकडे बघण्याचा मोह राहवत नाही अशी स्थिती दिसत आहे.
जिल्ह्यात पहिल्यांदाच हा चित्रीकरणाचा उपक्रम होत असल्याने दक्षिण व पूर्व विदर्भातील कलावंत जगताचे लक्ष या ङ्कद रिअल हिरोङ्क या चित्रपटाकडे लागले आहे. भामरागडच्या शेजारीच हेमलकसा या अतिदुर्गम भागात जंगल परिसरात गेल्या जवळपास चाळीसेक वर्षांपासून आमटे परिवार लोकबिरादरी प्रकल्पाच्या माध्यमातून आदिवासींच्या आरोग्यासाठी झटत आहेत. डॉ. बाबा आमटेंपासून हे कार्य सुरूच आहे.
कधी काळी वीज, शिक्षणासह आरोग्याच्या सुविधाही न पोहोचल्याने वानरांसारखे प्राणी मारून खाणाèया आदिवासींना या आमटे दाम्पत्याने माणसाप्रमाणे जगायला शिकविले. त्यांच्या आरोग्याची काळजी घेतली. सारा परिसर बदलून टाकला.
जे आदिवासी कधीकाळी प्राणी मारून खात, तेच आता बिबट्या, अस्वल, मगरी, मोर, हरणे, सांबर, शेकरू, कासव, विविध प्रकारचे साप उपचारासाठी इथे आणू लागले. हे छोटे मोठे प्राणी आता या ठिकाणी रमले आहेत. आमटे परिवाराचे जणू सदस्यच बनले आहेत. परिवारातही छोटी मुले सुद्धा त्यांची काळजी घेताहेत. ही मंडळी जवळपास येत असल्याचे जाणवताच, भेटीसाठी उतावीळ बनल्याप्रमाणे धावतच येतात. आणि वातावरणात एक आगळेच चैतन्य निर्माण होते.
या अनुभवाने भारावलेल्या डॉ. समृद्धी पोरे यांनी डॉ. प्रकाश आमटे ङ्कद रिअल हिरोङ्क या चित्रपटाच्या निर्मितीसाठी पुढाकार घेतला. नाना पाटेकर, सोनाली कुलकर्णी, डॉ. मोहन आगाशे, विक्रम गायकवाड यासारख्या कसलेल्या अभिनेत्यांबरोबरच अनिरुद्ध वनकर सारख्या झाडीपट्टीतील नावाजलेल्या कलावंतांसह अन्य शंभरावर कलावंतांना या चित्रपटात भूमिका करण्याची संधी लाभणार आहे.

Friday, November 23, 2012

आदिवासींच्या गप्पात रमला अभिनेता सयाजी

आदिवासींच्या गप्पात रमला अभिनेता सयाजी


देवनाथ गंडाटे : सकाळ वृत्तसेवा
चंद्रपूर, ता. १८ : मराठी-हिदीसह दाक्षिणात्य चित्रपटात अभिनय करणा-या सयाजी qशदे या अभिनेत्याने ताडोबाची भ्रमंती करून कोलारा येथील आदिवासी नागरिकांची भेट घेऊन त्यांच्याशी चर्चा केली. qहदी-मराठी चित्रपटसृष्टीतील झगमगाटात वावरूनही मराठी आणि आदिवासी कुटुंबासोबत चर्चा करून जमिनीवर पाय असलेला कलावंत असल्याचे त्याने दाखवून दिले.
सयाजी qशदे हा मराठी चित्रपट व नाटके, तसेच कन्नड, तमिळ, मल्याळम, तेलुगू आणि qहदी भाषांतील चित्रपटांमध्येही अभिनय केलेला अभिनेता, चित्रपटनिर्माता आहे. बॉलिवूड-बॉलिवूड चित्रपटसृष्टीत याचे चित्रपट अतिशय लोकप्रिय ठरले आहेत. मूळचा सातारा जिल्ह्यातील वेळे (कामथी) येथील असलेला सयाजी qशदे दिवाळीच्या सुट्या सुरू असल्याने शनिवारी (ता. १८) कुटुंबासह ताडोबा येथे आला होता. हमखास वाघाचे दर्शन मिळते, यासाठीच ताडोबा निवडले. पण,  त्याला वाघाचे दर्शन झाले. मात्र, ताडोबाची निसर्गसंपत्ती आणि अन्य वन्यप्राण्यांना बघून आपण खूष झाल्याचे त्याने सांगितले. नागपूरहून चिमूरमार्गे तो कोलारा गेटमधून ताडोबात गेला. तिथे जिप्सी मालक राजू ताजणे, प्रवीण जांभूळे, पर्यटक मार्गदर्शक बंटी डाहूले आणि कोलारा गेटवरील गाईड कर्मचारी, वनरक्षक यांनी त्यांचे स्वागत केले. त्यानंतर ते ताडोबाच्या दर्शनाला गेले. सङ्कारी करून झाल्यानंतर त्यांनी कोलारा गावात जाऊन आदिवासी नागरिकांची भेट घेतली.
सयाजीने मुंबईत मराठी चित्रपट-नाटके व qहदी चित्रपटांतून अभिनय केल्यानंतर बॉलिवूड व हॉलीवुडाची वाट धरली. याने आतापर्यंत सुमारे ३० तेलुगू, १२ तमिळ, ४० qहदी, ४ मराठी तसेच २ इंग्लिश, १ कन्नड व १ मल्याळम चित्रपटांमधून कामे केली आहेत. qशदे यांनी साकारलेल्या खलनायकी भूमिका व त्यांची स्वत:ची व्यक्तिरेखा याबाबत विचारले असता त्यांनी कुठल्याही कलावंतांस त्याच्या योग्यतेनुसार पात्र करण्याची क्षमता असते. कलावंत हा चांगल्या दर्जाचाच असतो. त्याच्या व्यक्तीरेखेवर पात्राचा प्रभाव पडत नाही. ङ्कत्या रात्रीचा पाऊसङ्क या चित्रपटातील त्यांची खलनायकाची भूमिका qशदे यांना खूप पसंत असल्याचेही त्यांनी सांगितले. आगामी काळात बातमी व तेंडुलकर आउट हे वेगळ्या मांडणीचे चित्रपट प्रेक्षकांसमोर आणणार असल्याचे सांगितले. या दरम्यान चिमूर येथे ठाणेदार पंजाबराव मडावी, शिवसेना तालुकाप्रमुख गजानन बुटले, सचिन पचारे, सुधीर जुमडे, राष्ट्रवादीचे रमेश कराळे यांनी त्यांचे स्वागत करून ताडोबाच्या दर्शनासाठी शुभेच्छा दिल्या.